Dilovası Fabrikalarında Otomasyon Sistemleri Nasıl Yenilenir?

Dilovası Fabrikalarında Otomasyon Sistemleri Nasıl Yenilenir?

Dilovası ve çevresindeki birçok üretim tesisinde uzun yıllardır çalışan makineler bulunmaktadır. Mekanik açıdan kullanılmaya devam edebilen bu makinelerin PLC, HMI panel, inverter, servo sürücü ve sensör gibi otomasyon bileşenleri zaman içerisinde eskiyebilir.

Eskiyen otomasyon sistemlerinde arızaların sıklaşması, yedek parça bulunamaması veya yeni ekipmanlarla haberleşme sorunu yaşanması üretim sürekliliğini etkileyebilir. Bu durumda bütün makineyi değiştirmek yerine mevcut otomasyon altyapısının yenilenmesi değerlendirilebilir.

Otomasyon Sisteminin Yenilenmesi Gerektiğini Gösteren İşaretler

Her eski sistemin hemen değiştirilmesi gerekmez. Ancak aşağıdaki sorunlar sık yaşanıyorsa otomasyon sisteminin yenilenmesi gündeme alınabilir:

• PLC veya sürücü arızalarının tekrarlanması
• Yedek parça bulmanın zorlaşması
• Ürünün üretimden kaldırılmış olması
• HMI ekranın kararması veya dokunmatiğinin çalışmaması
• Program yedeğine ulaşılamaması
• Yeni sensör ve ekipmanların sisteme bağlanamaması
• Haberleşme kesintilerinin sıklaşması
• Üretim bilgilerinin yeterince takip edilememesi
• Plansız duruş sürelerinin artması

Sistemin tamamen durmasını beklemeden mevcut ürünlerin ve programların kayıt altına alınması, yenileme sürecindeki riskleri azaltabilir.

Mevcut Sistemin İncelenmesi

Yenileme işleminden önce makinede kullanılan bütün otomasyon bileşenleri belirlenmelidir. PLC, HMI, inverter, servo sürücü, motor, güç kaynağı ve sensörlerin tam model kodları kayıt altına alınmalıdır.

Ayrıca sistemin elektrik şeması, PLC programı, HMI projesi ve sürücü parametrelerinin yedekleri kontrol edilmelidir. Program yedeği bulunmadan yapılan ürün değişimi, makinenin yeniden devreye alınmasını zorlaştırabilir.

İnceleme sırasında şu sorulara yanıt aranmalıdır:

• Hangi ürünler artık üretilmiyor?
• Hangi bileşenler sık arıza veriyor?
• Mevcut programların yedeği var mı?
• Yeni sistemin hangi özelliklere sahip olması gerekiyor?
• Mevcut sensör, motor ve kablolama kullanılabilecek mi?
• Üretim ne kadar süre durdurulabilir?

PLC Yenilemesi

Eski bir PLC’nin yerine yeni bir model seçilirken yalnızca giriş ve çıkış sayısının eşit olması yeterli değildir. Besleme gerilimi, dijital ve analog sinyal türleri, haberleşme protokolleri ve genişleme modülleri de karşılaştırılmalıdır.

Eski PLC programının yeni modele doğrudan aktarılması her zaman mümkün olmayabilir. Bazı durumlarda programın dönüştürülmesi veya yeniden hazırlanması gerekir.

PLC değişiminden önce giriş-çıkış listesi oluşturulması, bağlantıların etiketlenmesi ve mevcut programın yedeklenmesi önemlidir.

HMI Panel Yenilemesi

HMI panellerde ekran kararması, dokunmatik hassasiyetinin azalması ve haberleşme problemleri sık görülebilir. Eski HMI panelin yerine yeni bir model kullanılacaksa ekran ölçüsü dışında yazılım ve haberleşme uyumluluğu da kontrol edilmelidir.

Mevcut HMI projesinin yedeği varsa yeni panele uyarlanabilir. Yedek bulunmuyorsa ekranların, butonların, alarm sayfalarının ve üretim ayarlarının yeniden hazırlanması gerekebilir.

İnverter Değişimi

Eski bir inverterin yerine alternatif ürün seçerken motor gücü, nominal akım, besleme gerilimi ve yük tipi birlikte değerlendirilmelidir. Mevcut sistemde kullanılan dijital girişler, analog hız referansı ve haberleşme bağlantıları yeni inverterde de karşılanmalıdır.

İnverter parametrelerinin değişimden önce kaydedilmesi, yeni ürünün ayarlanmasını kolaylaştırır. Özellikle hızlanma, yavaşlama, minimum ve maksimum frekans değerleri kontrol edilmelidir.

Servo Sistem Yenilemesi

Servo sistemlerde motor, sürücü ve enkoder birbiriyle uyumlu çalışır. Bu nedenle yalnızca arızalanan sürücüyü değiştirmek her zaman mümkün olmayabilir. Yeni sürücü mevcut motoru desteklemiyorsa motor ve sürücünün takım olarak yenilenmesi gerekebilir.

Servo sistem seçiminde güç, tork, devir, enkoder çözünürlüğü, mekanik bağlantılar ve kontrol yöntemi birlikte değerlendirilmelidir.

Kademeli Yenileme Yapılabilir mi?

Üretimin uzun süre durdurulamadığı tesislerde otomasyon sistemi kademeli şekilde yenilenebilir. Öncelikle sık arıza veren veya yedek parçası bulunmayan ürünler belirlenerek bir öncelik sırası oluşturulabilir.

Örneğin önce HMI panel ve veri izleme sistemi, daha sonra PLC ve sürücüler yenilenebilir. Ancak kademeli geçiş yapılacaksa eski ve yeni ürünlerin haberleşme uyumluluğu mutlaka kontrol edilmelidir.

Yenileme Öncesinde Alınması Gereken Yedekler

Herhangi bir ürün sökülmeden önce mümkünse aşağıdaki dosya ve bilgiler yedeklenmelidir:

• PLC programı
• HMI ekran projesi
• İnverter parametreleri
• Servo sürücü ayarları
• Elektrik şemaları
• Giriş-çıkış listesi
• Alarm ve çalışma senaryoları
• Ürün model kodları
• Bağlantıların fotoğrafları

Bu kayıtlar, sistemin yeniden devreye alınması sırasında önemli bir kaynak ol