İnverter Nedir? Elektrik Motorlarında Ne Kadar Tasarruf Sağlar?

İnverter Nedir? Elektrik Motorlarında Ne Kadar Tasarruf Sağlar?

İnverter, elektrik motorunun hızını ve çalışma biçimini kontrol eden elektronik bir cihazdır. Endüstride frekans konvertörü, motor sürücüsü veya VFD olarak da adlandırılabilir.

Şebekeden gelen sabit frekans ve gerilimi kontrol ederek motora uygun çıkış sağlar. Böylece motor yalnızca açılıp kapatılmak yerine ihtiyaç duyulan hızda çalıştırılabilir.

İnverterler; fan, pompa, konveyör, karıştırıcı, kompresör ve farklı üretim makinelerinde hız kontrolü, yumuşak kalkış ve kontrollü duruş amacıyla kullanılabilir.

İnverter Nasıl Çalışır?

Standart bir elektrik motoru doğrudan şebekeye bağlandığında çoğunlukla sabit hızda çalışır. İnverter ise motora gönderilen frekansı ve gerilimi kontrol ederek motor hızının değiştirilmesini sağlar.

Operatör hız değerini bir potansiyometre veya HMI panel üzerinden belirleyebilir. PLC ya da sensörlerden gelen bilgilere göre hız otomatik olarak da ayarlanabilir.

Örneğin bir konveyör bandı, üretim miktarına göre yavaşlatılabilir veya hızlandırılabilir. Bir pompa ise basınç sensöründen gelen bilgiye göre yalnızca ihtiyaç duyulan kapasitede çalıştırılabilir.

İnverter Nerelerde Kullanılır?

İnverterlerin yaygın kullanım alanları şunlardır:

• Fan ve havalandırma sistemleri
• Su ve proses pompaları
• Konveyör bantları
• Karıştırıcı ve mikserler
• Kompresör uygulamaları
• Paketleme makineleri
• Tekstil makineleri
• Kesme ve işleme sistemleri
• Soğutma kuleleri
• Üretim hatları

Her uygulamada inverter kullanım amacı aynı değildir. Bazı sistemlerde enerji kullanımını iyileştirmek, bazılarında ise hız kontrolü veya mekanik hareket kalitesini artırmak hedeflenir.

İnverter Enerji Tasarrufu Sağlar mı?

İnverter, motorun sürekli tam hızda çalışmasının gerekmediği uygulamalarda enerji kullanımını azaltmaya yardımcı olabilir. Ancak her motora inverter bağlandığında otomatik olarak aynı oranda tasarruf elde edilmez.

Tasarruf miktarı şu özelliklere göre değişir:

• Motorun günlük çalışma süresi
• Sistemin yük profili
• Motorun ne kadar süre tam hızda çalıştığı
• İhtiyaç duyulan hız aralığı
• Uygulamanın fan, pompa veya konveyör olması
• Mevcut kontrol yöntemi
• Motorun verimlilik durumu
• İnverter ayarları
• Mekanik sistemin bakım durumu

Bu nedenle ölçüm yapılmadan kesin bir tasarruf yüzdesi vermek doğru değildir.

Fan ve Pompalarda Neden Daha Etkili Olabilir?

Fan ve pompa uygulamalarında ihtiyaç sürekli aynı olmayabilir. Klasik sistemlerde motor tam hızda çalıştırılırken hava veya sıvı akışı vana ya da damperle kısıtlanabilir. Motor tam hızda çalışmaya devam ettiği için ihtiyaçtan fazla enerji kullanılabilir.

İnverter ile motor hızı doğrudan ihtiyaca göre düşürülebilir. Özellikle debi ihtiyacının gün içerisinde değiştiği uygulamalarda bu yöntem enerji kullanımını önemli ölçüde iyileştirebilir.

Elde edilecek gerçek sonuç, sistem ölçümleri ve çalışma süreleri üzerinden değerlendirilmelidir.

Konveyörlerde İnverter Kullanımı

Konveyör sistemlerinde inverter kullanılarak bant hızı üretim temposuna göre ayarlanabilir. Ürün gelmediği zamanlarda konveyör yavaşlatılabilir veya güvenli koşullar sağlandığında durdurulabilir.

Bu uygulama yalnızca enerji kullanımı için değil; ürün akışının düzenlenmesi, mekanik darbelerin azaltılması ve farklı üretim hızlarına uyum sağlanması açısından da avantaj sağlayabilir.

Yumuşak Kalkış ve Duruş

Motorun doğrudan çalıştırılması sırasında yüksek kalkış akımı ve ani mekanik hareket oluşabilir. İnverter, motorun belirlenen süre içerisinde kademeli olarak hızlanmasını ve yavaşlamasını sağlayabilir.

Kontrollü kalkış ve duruş;

• Kayış ve kaplinlerdeki darbeyi azaltabilir,
• Taşınan ürünlerin devrilmesini önleyebilir,
• Mekanik ekipmanın daha kontrollü çalışmasına yardımcı olabilir,
• Üretim sürecindeki ani hareketleri azaltabilir.

İnverter bir motor koruma ve kontrol cihazı olsa da gerekli sigorta, şalter, topraklama ve diğer elektriksel korumaların yerine geçmez.

İnverter ile Soft Starter Arasındaki Fark

Soft starter, motorun kalkış ve duruş anlarını yumuşatmak için kullanılır. Motor normal çalışma hızına ulaştığında çoğunlukla sabit hızda çalışır.

İnverter ise kalkış ve duruşun yanında motor hızının çalışma boyunca değiştirilmesini sağlar. Bu nedenle sürekli hız kontrolü gereken uygulamalarda inverter tercih edilebilir.

Yalnızca yumuşak kalkış gereken bir projede soft starter daha uygun olabilir. Ürün seçimi uygulamanın ihtiyacına göre yapılmalıdır.

İnverter Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?

Doğru inverteri belirlemek için motor ve uygulama birlikte değerlendirilmelidir. Ürün seçiminde şu bilgiler kontrol edilmelidir:

• Motorun kilovat değeri
• Motorun nominal akımı
• Şebeke ve motor gerilimi
• Motorun çalışma biçimi
• Yükün hafif veya ağır olması
• Kalkış ve duruş sıklığı
• Frenleme ihtiyacı
• Minimum ve maksimum hız
• PLC veya HMI haberleşmesi
• Ortam sıcaklığı ve pano koşulları

Ağır yükle çalışan veya sık kalkış yapan makinelerde yalnızca motorun kilovat değerine göre inverter seçmek yeterli olmayabilir.

Mevcut İnverter Nasıl Değiştirilir?

Arızalı inverter değiştirilmeden önce ürünün tam model kodu, güç değeri ve bağlantıları kayıt altına alınmalıdır. Mümkünse mevcut parametrelerin yedeği alınmalıdır.

Aynı model bulunamıyorsa yeni inverterin şu özellikleri karşılaştırılmalıdır:

• Giriş ve çıkış gerilimi
• Nominal akım
• Motor gücü
• Dijital ve analog girişler
• Röle çıkışları
• Haberleşme protokolü
• Fren direnci bağlantısı
• Pano ölçüleri

Yeni inverter takıldıktan sonra motor bilgileri ve uygulama parametreleri doğru şekilde ayarlanmalıdır.

Fark Otomasyon İnverter Ürünleri

Fark Otomasyon; fan, pompa, konveyör ve üretim makineleri için farklı güç ve özelliklerde inverterler, PLC’ler, HMI paneller ve otomasyon ürünleri sunar.

Gebze, Çayırova, Dilovası, Kocaeli, Tuzla ve İstanbul Anadolu Yakası’ndaki işletmeler, motor etiketi ile mevcut inverterin model kodunu paylaşarak ürün uygunluğu, stok durumu ve alternatif seçenekler hakkında bilgi alabilir.

Motorunuza ve uygulamanıza uygun inverter seçimi için Fark Otomasyon ile iletişime geçin.